बिहानको हिँडाइ स्वास्थ्यका लागि सरल र प्रभावकारी व्यायाम मानिन्छ। नियमित हिँडाइले शरीरलाई सक्रिय राख्नुका साथै मुटुको स्वास्थ्य सुधार, तौल व्यवस्थापन, शारीरिक तन्दुरुस्ती र मानसिक स्वास्थ्यमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। व्यस्त जीवनशैलीका कारण अन्य व्यायामका लागि समय निकाल्न नसक्नेहरूका लागि पनि हिँडाइ दैनिक दिनचर्यामा समावेश गर्न सहज हुन्छ।
तर बिहान हिँड्नु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। हिँड्ने समय, गति, पहिरन, जुत्ता, सडकको अवस्था र आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थालाई समेत ध्यान दिनुपर्छ। विशेषगरी चिसो, कुहिरो वा कम दृश्यता हुने समयमा हिँड्दा थप सावधानी अपनाउन आवश्यक हुन्छ।
बिहान हिँड्न निस्किँदा यी १० कुरामा ध्यान दिनुहोस्।
१. मौसम र वातावरण बुझेर निस्कनुहोस्
चिसो, कुहिरो, वर्षा वा अत्यधिक गर्मी छ भने त्यसअनुसार हिँड्ने समय र पहिरन मिलाउनुहोस्। बाक्लो कुहिरो वा प्रतिकूल मौसममा बाहिर हिँड्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा मौसम अनुकूल भएपछि मात्रै निस्कनु राम्रो हुन्छ।
२. सुरुमा बिस्तारै हिँड्नुहोस्
हिँड्न सुरु गर्नेबित्तिकै तीव्र गतिमा नहिँड्नुहोस्। सुरुमा पाँचदेखि १० मिनेट सामान्य गतिमा हिँडेर शरीरलाई सक्रिय बनाउनुहोस्। त्यसपछि आफ्नो क्षमताअनुसार गति बढाउन सकिन्छ।
३. आरामदायी जुत्ता लगाउनुहोस्
खुट्टामा राम्रोसँग मिल्ने, हलुका र सहज जुत्ता प्रयोग गर्नुहोस्। चिप्लिने वा असहज जुत्ताले खुट्टा, घुँडा तथा पैतालामा समस्या निम्त्याउन सक्छ। हिँडाइका लागि उपयुक्त जुत्ता छनोट गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
४. सडकमा विशेष सावधानी अपनाउनुहोस्
कुहिरो वा अँध्यारोमा हिँड्दा सवारीसाधनबाट सुरक्षित दूरी कायम गर्नुहोस्। सम्भव भएसम्म फुटपाथ वा सुरक्षित बाटो प्रयोग गर्नुहोस्। सडक पार गर्दा र चोकमा विशेष सावधानी अपनाउनुहोस्। कम प्रकाशमा हिँड्दा टाढैबाट देखिने चम्किलो वा उज्यालो पहिरन लगाउनु राम्रो हुन्छ।
५. मोबाइल र इयरफोनमा धेरै नअल्झिनुहोस्
हिँड्दा मोबाइल चलाउने वा ठूलो आवाजमा इयरफोन लगाउने बानीले वरिपरिको वातावरणप्रति ध्यान कम गराउन सक्छ। यसले सवारीसाधनको आवाज वा सम्भावित जोखिम थाहा नपाउने अवस्था आउन सक्छ। त्यसैले हिँड्दा आफ्नो ध्यान बाटो र वरिपरिको वातावरणमा केन्द्रित गर्नुहोस्।
६. शरीरको क्षमताअनुसार हिँड्नुहोस्
लामो समयदेखि व्यायाम नगरेका व्यक्तिले एकैपटक धेरै दूरी वा तीव्र गतिमा हिँड्नु हुँदैन। सुरुमा छोटो दूरी र कम समयबाट थालेर बिस्तारै अवधि तथा गति बढाउँदै लैजानु राम्रो हुन्छ।
७. पानी पिउन नबिर्सनुहोस्
हिँड्नुअघि र हिँडिसकेपछि पर्याप्त पानी पिउनुहोस्। लामो समय हिँड्ने वा पसिना बढी आउने अवस्थामा शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन ध्यान दिनुपर्छ। तिर्खा लागेपछि मात्रै पानी पिउने बानीभन्दा नियमित रूपमा शरीरलाई आवश्यक पानी उपलब्ध गराउनु राम्रो हुन्छ।
८. खाली पेट वा अत्यधिक खाना खाएर नहिँड्नुहोस्
बिहान हिँड्नुअघि आफ्नो शरीरको अवस्था र आवश्यकताअनुसार खानपान मिलाउनुहोस्। अत्यधिक भोक लागेको अवस्थामा कमजोरी महसुस हुन सक्छ भने धेरै खाना खाएर तत्काल हिँड्दा असहज हुन सक्छ। लामो दूरी हिँड्ने व्यक्तिले हल्का खानेकुरा खाएर निस्कन सक्छन्।
९. हिँडाइपछि शरीरलाई आराम दिनुहोस्
हिँडाइ सकिएपछि एक्कासि बस्ने वा सुत्नेभन्दा केही मिनेट बिस्तारै हिँडेर गति कम गर्नुहोस्। त्यसपछि शरीरलाई सहज बनाउने हल्का स्ट्रेचिङ गर्न सकिन्छ। यसले मांसपेशीलाई आराम दिन र शरीरलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउन सहयोग गर्छ।
१०. शरीरले दिएको संकेतलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्
हिँड्दा चक्कर लाग्ने, छाती दुख्ने, असामान्य रूपमा सास फेर्न गाह्रो हुने वा अत्यधिक कमजोरी महसुस भए तत्काल हिँडाइ रोक्नुहोस्। छाती दुख्ने वा सास फेर्न गाह्रो हुनेजस्ता गम्भीर लक्षण देखिए तत्काल स्वास्थ्य सहायता लिनुहोस्। यस्ता समस्या दोहोरिए स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।
नियमित हिँडाइलाई आफ्नो उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र शारीरिक क्षमताअनुसार दैनिक जीवनको हिस्सा बनाउन सकिन्छ। हतारमा धेरै हिँड्नुभन्दा सही तरिका अपनाएर नियमित हिँड्नु बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ। दीर्घरोग भएका वा लामो समयदेखि शारीरिक गतिविधिमा संलग्न नभएका व्यक्तिले व्यायामको मात्रा तय गर्दा चिकित्सक वा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।