काठमाडौं, २१ कात्तिक । नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड तिहार आजदेखि विधिवत् रूपमा सुरु भएको छ। तिहारको पहिलो दिन आज कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीका अवसरमा काग तिहार मनाइँदैछ। आज बिहानै घरको छत, आँगन तथा खुला स्थानमा कागलाई खानेकुरा दिएर पूजा गर्ने परम्परा छ।
हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार कागलाई यमराजको दूतका रूपमा लिइन्छ। कागले यमलोकमा हुने खबर मानिससम्म पुर्याउने विश्वासका साथ तिहारको पहिलो दिन कागको पूजा गर्ने चलन बसेको धार्मिक विश्वास छ। कागलाई सन्देशवाहकका रूपमा समेत लिइने भएकाले यस दिन उसलाई सम्मानपूर्वक खानेकुरा दिएर खुसी पार्ने गरिन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार कागलाई प्रसन्न बनाएमा घरपरिवारमा शुभ समाचार आउने, अनिष्ट टर्ने र दुःखकष्टबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास गरिन्छ। कागलाई पितृसँग जोडेर हेर्ने परम्परा पनि छ। त्यसैले तिहारको पहिलो दिन कागलाई मीठा खानेकुरा, रोटी, भात तथा अन्य परिकार खुवाउने गरिन्छ।
धार्मिक महत्त्वसँगै काग तिहारले प्रकृतिमा रहेका सबै जीवप्रति सम्मान र सहअस्तित्वको सन्देश पनि दिन्छ। काग वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने पक्षी हो। यसले कुहिएका तथा सडेगलेका वस्तु खाएर वातावरण सफा राख्न सहयोग गर्छ।
तिहारलाई यमपञ्चक पनि भनिन्छ। पाँच दिनसम्म मनाइने यस पर्वमा क्रमशः काग, कुकुर, गाई, गोरु र दाजुभाइको पूजा गरिन्छ। काग तिहारसँगै सुरु भएको तिहारमा आगामी दिनमा कुकुर तिहार, लक्ष्मीपूजा, गोवर्द्धन पूजा तथा भाइटीका मनाइनेछ।
तिहारलाई उज्यालो, आपसी सद्भाव, प्रेम र पारिवारिक सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ।