चिसो बतास चलेको बेला वा रुघाखोकीले सताएको बेला एक कचौरा तातो सुप पिउँदा शरीरले तुरुन्तै राहत महसुस गर्छ। घरमै पाइने सामान्य मसला र तरकारीहरू प्रयोग गरेर रेस्टुरेन्टको झैँ स्वादिलो र पोषिलो सुप कसरी बनाउने त? आउनुहोस्, केही लोकप्रिय सुपका प्रकारहरूबारे चर्चा गरौं:
१. लसुन र अदुवाको भेजिबल सुप (Garlic-Ginger Veg Soup)
लसुन र अदुवा दुवै प्राकृतिक रूपमा तातो प्रकृतिका हुन्छन्। जाडोमा रुघाखोकी, छातीको सङ्क्रमण र जोर्नीको दुखाइबाट बचाउन यो सुप अति उत्तम हुन्छ।
- आवश्यक सामग्री: लसुन (३-४ पोटी महीन काटिएको), अदुवा (१ इन्च टुक्रा), गाजर, बन्दागोभी, सिमी, सानो प्याज, स्वाद अनुसार नुन, मरिचको धुलो, र थोरै घिउ वा बटर।
- बनाउने तरिका: १. प्रेसर कुकर वा प्यानमा थोरै बटर वा घिउ तताएर महीन काटेको लसुन र अदुवालाई हल्का सुनौलो हुने गरी फराइ गर्नुहोस्। २. त्यसपछि त्यसमा आफ्नो मनपर्ने मसिनो गरी काटिएका तरकारीहरू (गाजर, सिमी, बन्दा) र प्याज हालेर २ मिनेट चलाउनुहोस्। ३. आवश्यकता अनुसार पानी र नुन राखेर तरकारी नरम नभउन्जेल १०-१५ मिनेट राम्ररी उमाल्नुहोस्। ४. अन्त्यमा माथिबाट मरिचको धुलो छर्किएर तातोतातो पिउनुहोस्।
२. कुखुराको मासुको सुप (Chicken Soup – Non-Veg)
मांसाहारीहरूका लागि जाडोमा तागत दिन र शरीरलाई ऊर्जावान् बनाउन चिकेन सुप पहिलो रोजाइमा पर्छ। यसमा पाइने प्रोटिन र मिनरल्सले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ।
- आवश्यक सामग्री: कुखुराको मासु (सानो टुक्रा पारेको, हड्डीसहित भएझन् राम्रो), लसुन, अदुवा, जिरा, मरिच, प्याज, ताजा धनियाँ पात र स्वाद अनुसार नुन।
- बनाउने तरिका: १. प्रेसर कुकरमा थोरै तेल वा घिउ हालेर लसुन-अदुवाको पेस्ट र प्याज रातो नभएसम्म फराइ गर्नुहोस्। २. त्यसपछि मासुका टुक्रा र अलिकति जिरा-मरिचको धुलो हालेर मासुको रङ फेरिनेसम्म राम्ररी चलाउनुहोस्। ३. आवश्यकता अनुसार पानी र नुन हालेर ३-४ वटा सिट्टी लगाउनुहोस् (ताकि मासु राम्ररी पाकोस् र झोल बाक्लो होस्)। ४. पाकेपछि माथिबाट ताजा धनियाँ र ताजा मरिच छर्केर तातो-तातो सर्भ गर्नुहोस्।
३. मकैको पिठो वा सतुको सुप (Corn Flour / Sattu Soup)
यो एकदमै छिटो र पेटलाई हलुका (Light) बनाउने परम्परागत र पौष्टिक सुप हो। यसले शरीरलाई तुरुन्तै न्यानोपन दिन्छ।
- आवश्यक सामग्री: मकैको पिठो वा भुटेको चनाको पिठो (सतु) – २ चम्चा, लसुन, जिरा, घिउ, पानी र नुन।
- बनाउने तरिका: १. प्यानमा एक चम्चा घिउ तताएर जिरा र लसुनको फोरन (झानि) बनाउनुहोस्। २. एउटा छुट्टै कचौरामा २ चम्चा मकै वा चनाको पिठोलाई चिसो पानीमा राम्ररी घोलेर पातलो घोल बनाउनुहोस्। ३. तयार भएको घोललाई जिरा-लसुनको झानिमा हाल्नुहोस् र दाना पर्न नदिन लगातार चलाउँदै उमाल्नुहोस्। ४. सुप बाक्लो हुँदै गएपछि स्वाद अनुसार नुन र मरिच हालेर तातो-तातो पिउनुहोस्।
४. गोलभेडाको तातो सुप (Tomato Soup)
भिटामिन ‘सी’ र एन्टिअक्सिडेन्टले भरपूर यो सुप बनाउन निकै सजिलो छ र यसको अमिलो-मीठो स्वादले मुखको स्वाद पनि बढाउँछ।
- आवश्यक सामग्री: पाकेका गोलभेडा (४-५ वटा), लसुन, थोरै पुदिना वा धनियाँ पात, घिउ वा बटर, मरिच र नुन।
- बनाउने तरिका: १. गोलभेडालाई पानीमा राम्ररी उमाल्नुहोस् वा प्रेसर कुकरमा एउटा सिट्टी लगाएर पकाउनुहोस्। २. पाकेको गोलभेडाको बोक्रा निकालेर मिक्सर वा ग्राइन्डरमा पिनेर चिल्लो पेस्ट बनाउनुहोस्। ३. प्यानमा बटर तताएर लसुनको फोरन दिई गोलभेडाको पेस्ट त्यसमा मिसाउनुहोस्। ४. आवश्यक पानी, नुन र मरिच हालेर ५ मिनेटसम्म मध्यम आगोमा उमालेपछि स्वादिष्ट गोलभेडाको सुप तयार हुन्छ।
निष्कर्ष
जाडोको मौसममा बजारमा पाइने कृत्रिम र रसायनयुक्त तयारी सूपहरू (Instant Soups) भन्दा घरमै तातो, ताजा र अर्गानिक सामग्री प्रयोग गरेर बनाइएका सुपहरू स्वास्थ्यका लागि अति लाभदायक हुन्छन्। यसले चिसो भगाउनुका साथै सम्पूर्ण परिवारको स्वास्थ्यलाई समेत सुरक्षित राख्छ।