काठमाडौं । दिदीबहिनी र दाजुभाइबीचको प्रेम, सद्भाव र आत्मीयताको पर्व भाइटीका आज देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। तिहारको पाँचौँ तथा अन्तिम दिन मनाइने भाइटीकामा दिदीबहिनीले दाजुभाइको निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिँदै दीर्घायु, सुस्वास्थ्य, सुख र समृद्धिको कामना गर्छन्।
भाइटीकाका दिन दिदीबहिनीले बिहानै नुहाइधुवाइ गरी पूजा सामग्री तयार पार्छन्। दाजुभाइलाई विशेष आसनमा राखेर निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिने, मखमली, सयपत्री तथा गोदावरी फूलको माला पहिर्याउने र मिठाई तथा विभिन्न परिकार खुवाउने चलन छ। दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई दक्षिणा, उपहार र वस्त्र दिएर सम्मान प्रकट गर्छन्।
धार्मिक मान्यताअनुसार भाइटीकाको सम्बन्ध यमराज र उनकी बहिनी यमुनासँग जोडिएको छ। पौराणिक कथाअनुसार यमुनाले आफ्ना दाजु यमराजलाई घरमा बोलाएर टीका लगाई पूजा गरेकी थिइन्। बहिनीको प्रेम र सत्कारबाट प्रसन्न भएका यमराजले उनको इच्छा पूरा गर्ने वरदान दिएका थिए। त्यसपछि हरेक वर्ष यस दिन दाजुभाइ र दिदीबहिनीको भेट हुने तथा दाजुभाइको आयु र कीर्ति बढ्ने विश्वासका साथ भाइटीका मनाउने परम्परा सुरु भएको मानिन्छ।
भाइटीकामा दाजुभाइको वरिपरि तेलको घेरा बनाउने, ओखर फुटाउने र दुबो तथा तेलले छेक्ने परम्परा पनि छ। यसो गर्दा दाजुभाइलाई रोगव्याधि, संकट र अशुभ प्रभावबाट जोगाउन सकिने धार्मिक विश्वास छ।
दिदीबहिनी वा दाजुभाइ नभएकाहरूले पनि भाइटीका मनाउन सक्छन्। काठमाडौंको रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिरमा भाइटीकाका दिन मात्र सर्वसाधारणका लागि खुला गरिन्छ। त्यहाँ पुगेर टीका लगाउने तथा पूजा गर्ने परम्परा छ।
भाइटीका केवल धार्मिक विधि र परम्परामा सीमित पर्व होइन। यसले परिवारभित्रको प्रेम, विश्वास, सहयोग र जिम्मेवारीलाई पनि स्मरण गराउँछ। रोजगारी, अध्ययन तथा विभिन्न कारणले टाढा रहेका दाजुभाइ र दिदीबहिनीसमेत एकै ठाउँमा भेला भएर यो पर्व मनाउने गर्छन्।
सप्तरङ्गी टीका, फूलको माला, मिठाई र उपहारसँगै मनाइने भाइटीकाले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउँदै पाँच दिनसम्म मनाइने तिहार पर्वको समापन गर्छ।